برای شرکت در گفتگوهای جغرافیایی به انجمن گفتگوی جغرافیا مراجعه کنید. «اینجا» کلیک کنید. و در مورد موضوعات مورد علاقهتان با دیگر کاربران بحث و گفتگو کنید.
روستای کوهستانیِ ماسوله در غرب استان گیلان و در فاصلهی حدوداً ۶۰ کیلومتری رشت واقع
شده است. این ناحیه از کشورمان با طبیعتِ زیبا و معماریِ منحصر بهفرد پلکانی میتواند به عنوان یکی از قطبهای اصلی گردشگری نهتنها در مقیاسِ ملی بلکه در سطحی جهانی مورد بهرهبرداری قرارگیرد.
متأسفانه چندی پیش اخبار نگرانکنندهای از سوی "مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن" وزارت مسکن دربارهی جریانهای آواری به دلیل بارشهای فصلی در ماسوله، منتشر شد که ما را بر آن داشت اصل قضیه را از مسؤول پروژه این سازمان و همچنین مدیرِ پایگاهِ میراث فرهنگی در ماسوله جویا شویم.
آقای دکتر «سعید هاشمی طباطبایی» مدیریتِ پروژهی ماسوله را در مرکز تحقیقات وزارت مسکن به عهدهدارند. ایشان در اینباره میگویند: "از ابتدای سال ۸۵ مرکز تحقیقاتیِ ما راساً و زیر نظر شخص من اقدامات پژوهشی خود را دربارهی مشکلات خاصّ طبیعی در منطقهی ماسوله آغاز کردهاست.
خطر اصلی متوجهی لغزش زمین و وقوع جریانهای آواری در هنگام بارشهای فصلی میباشد. این خطر بسیار جدی است و نیاز به توجه ویژه و همکاری بین نهادهای مسوول مرتبط دارد". کارِ گروه پژوهش مرکز تحقیقات وزارت مسکن هنوز به مراحل اجرایی نرسیده است.
پروژهی مذکور به علّت شرایط سخت آبو هوایی در منطقه فعلاً متوقّف شده و از بهارِ سالی که در پیش است تحقیقات از سر خواهد گرفته شد. آقای دکتر طباطبایی اظهار امیدواری میکنند: "براساس برنامههایی که در دست داریم تا پایان شهریورماهِ سال ۸۶ نتایجِ تحقیقات به مرحلهی مطلوب و مورد نیاز رسیده و کار وارد بخش اجرایی خواهدشد.
هدف نهایی آن است که از دادههای این تحقیقات و نتایج بدست آمده برای مرتفع ساختنِ مشکلات طبیعیِ منطقه استفادهگردد". در ۳۰ سال گذشته منطقهی ماسوله با حوادث طبیعی ناگواری دست به گریبان بوده و فاصلهی زمانی این اتفاقات بدشگون به طور متناوب روز به روز کمتر گشته و منطقه را با بحرانی جدی روبرو گرداندهاست.
من چیزی را به غیر از حضور نامناسبانسانها در این بین دخیل نمیبینم. ما انسانها تصور میکنیم هرچه را که دلمان بخواهد میتوانیم انجام دهیم.
طباطبایی مدیر پروژه ماسوله ، وزارت مسکن
آنچه ماسوله را اینگونه مساعد حوادث خطرسازِ طبیعی ساخته، چه میتواند باشد؟ دکتر طباطبایی میگوید: "من چیزی را به غیر از حضور نامناسب انسانها در این بین دخیل نمیبینم" . ایشان بهزیبایی بیان میکند: "ما انسانها تصور میکنیم هرچه را که دلمان بخواهد میتوانیم انجام دهیم.
زمانی که درختان را در دامنهی کوهها قطع میکنیم و بجای آنها ویلاهای مجللِ خود را بنا میسازیم نباید فراموش کنیم که با این کار در واقع مقاومت خاک را از بین بردهایم و در آینده شاهد سیلابهای عظیم و فاجعهساز بر آوار ساختههای خود خواهیم بود.
انسان جزوی از طبیعت است و بیشک بازتاب فعالیتهای مخرباش نسبت به طبیعت به خود او باز خواهدگشت." وقتی درختان را قطع میکنیم میزان فرسایشِ خاک را بالا بردهایم، مصالح وقتی با خاک مخلوط شوند نیروی عظیمی را بوجود میآورند که میتوانند برای از بین بردن ساخت و سازهایی که در مسیرشان وجود دارد بسیار ویرانگر باشند.
به این اتفاق از لحاظ فنی جریانهای آواری اطلاق میشود. جریانهای آواریِ رسوبات به همراهِ آب حرکت میکنند. دکتر طباطبایی میگوید: "ما باید تحقیق کنیم و ببینیم در منطقهی ماسوله چه عواملی در بوجود آمدن این جریانهای آواری درگیر هستند و مصالح این جریانهای آواری از کجا تأمین میشود؛ اگر بدانیم این مصالح از کجا میآیند تا حدّ مطلوبی میتوانیم جلوی خسارات ناشی از جریانهای آواری را بگیریم.
به عنوان مثال باید لغزشهای زمین را که ممکن است سبب ایجاد چنین حرکتهایی بشود مورد مطالعه و بررسی قرار گیرند و یا مثلاً باید تمهیداتی اندیشید تا زمان تمرکز را در حوزههای آبریز به تأخیر انداخت. زمان تمرکز رابطهای میان شدّتِ بارش و خروجِ آب از حوزههای آبریز است و اگر میزان بارش و خروج آب یکسان باشد و همزمان صورت گیرد میتواند سبب وقوع سیلابهای بزرگی گردد".
ساختوسازهای زیربنایی از جمله جادهسازی و ساختمانسازی باید برپایهی اصول و ضوابط مشخصی صورت گیرند. سازگاری با طبیعت باید همواره محور حرکتهای توسعهطلبانهی انسانی باشد و تنها در این صورت رشد و توسعهای پایدار محقّق میگردد.
ما هرگز نخواهیم توانست سازههای مدرن خود را بر روی خرابههای میراث طبیعیِ سیارهی عزیزمان بنا کنیم؛ نیروی طبیعت بسیار بزرگتر از افکار جاهطلبانهی ما خواهد بود و اگر بخواهیم به دشمنی با آن برخیزیم، لازم نیست زمان زیادی به انتظار بنشینیم تا شاهد قهر طبیعت و ویران شدن قصر آرزوهایمان باشیم.
آقای دکتر «نیکروز مبرهن شفیعی» مدیر پایگاه میراث فرهنگی و گردشگری در ماسوله در صحبتهایشان نقطهنظر مشترکی را با آقای دکتر طباطبایی دارند که حاصل نگاهِ تخصّصی و آگاهیِ این دو کارشناسِ دلسوزِ ماسوله در دو زمینهی کاریِ متفاوت میباشد.
آقای دکتر شفیعی ضمن اظهار تأسف از ساخت و سازهایی که در ماسوله انجام میگیرد و با مخالفتهای شدید سازمان میراث فرهنگی روبرو است، میگویند: "سازمان میراث فرهنگی با اجرای برخی از طرحها از جمله احداث پارکینگ چند طبقه، تلهکابین و طرح هایی از این دست به شدّت مخالف است.
ایجاد پارکینگ در ماسوله امری ضروری است ولی باید با مطالعه و شناسایی مکانهای مناسب به نحوی که سیمای شهر را مخدوش نکند و از گنجایش مناسب برخوردار باشد تحقق پذیرد". در اینجا نکتهی بسیار جالبی وجود دارد. گنجایشِ مناسب! چه گنجایشی؟ ماسوله در سال چند گردشگر دارد؟ آقای دکتر شفیعی اعلام میکند: "اصلاً خوشایند نیست که ما آمار دقیقی از تعداد گردشگران نداریم.
در ایام نوروز سال گذشته طبق سرشماری که توسط پایگاه میراث فرهنگیِ ماسوله صورت گرفت مشخص شد در طول مدّت ۱۵ روز ماسوله پذیرای ۱۴۱ هزار نفر گردشگر بودهاست. این تعداد گردشگر (دههزار نفر در روز) به تناوب از ماسوله بازدید نمودند که آثار تخریبی بازدید این جمعیت از بافت فرسودهی ماسوله و طبیعت پیرامونی آن، خود مقولهی جداگانهای است. این آمارگیری باید حداقل برای تمام مدّت فصل گردشگری و تمام تعطیلات میان هفتهای و مناسبتهای خاص از جمله عاشورا-تاسوعایی که در پیش است انجام شود که متأسفانه اعتبارات کافی برای انجامِ این مهم وجود ندارد".
ماسولهایها فرهنگ و مراسم خاصی را برای ایام محرم دارند و در این زمان بیشترین گردشگران را افراد بومی که در سالهای اخیر مهاجرت کردهاند و یا گردشگرانی از روستاها و شهرهای اطراف تشکیل میدهند. به علت شرایط فرهنگی، طبیعی و همچنین جریان زندگیای شکوفا در ماسوله ما با طیف گستردهای از گردشگران روبرو هستیم.
برای برنامهریزیهای زیرساختی و توسعهی امکانات رفاهی اولین نیازِمان این است که ظرفیتهای منطقه را با آمارگیریهای دقیق شناسایی کنیم؛ تا قبل از انجام چنین محاسباتی هرگونه صحبتی بیسند است. ما نمیتوانیم بر اساس حدس و گمان بگوییم که به عنوان مثال ماسوله به فلان قدر فضا برای احداث پارکینگ نیازمند است. آقای دکتر شفیعی با ابراز گلهمندی از چنین اقداماتی اضافه میکند: " وقتی آمار دقیقی وجود ندارد ما از کجا باید بدانیم که چه هتلی با چه ظرفیتی برای منطقه نیاز است؟ رویهی اقدامات ما معمولاً به این شکل برنامهریزی میشود که تشخیص میدهیم مکانی خاص، پتانسیل ویژهای را برای جلب گردشگر در اختیار دارد.
با کشف این حقیقت سراسیمه وامی تهیه میگردد، سرمایهگزاری صورت میگیرد و امکانات رفاهی و
مشکل اصلیِ ماسوله دخل و تصرف و تجاوزاتی است که با نام عمران منطقهای و توسعهی شهری صورت میگیرد.
نیکروز مبرهن شفیعی، مدیر پایگاه میراث فرهنگی و گردشگری در ماسوله
گردشگری تدارک دیدهمیشود. عملی که با ضعف مدیریت و فقدان آگاهیهای پایهای لازم صورت دادهشود، نتیجهاش نه برای سرمایهگزار و نه برای مصرف کننده رضایتبخش نخواهد بود و از همه بدتر اینکه طبیعت والا و تاریخ فرهنگی غنیِ سایت مورد نظر را نیز در معرض تهدید قرار میدهد".
دکتر شفیعی میگوید: "مشکل اصلیِ ماسوله دخل و تصرف و تجاوزاتی است که با نام عمران منطقهای و توسعهی شهری صورت میگیرد. ماسوله شهری تاریخی است و مشکلاتی که امروز گریبانگیر این مجموعهی فاخر گردیده بلایی نیست که ناگهان بر ما نازل شده باشد بلکه دست انسان است که با تخریب طبیعت، قطعِ درختان و ساخت و سازهای غیر اصولی از احداث راه گرفته تا ویلاهای شخصی، مشکل را بوجود میآورد و سپس فریادش به آسمان میرود که خطر در کمین است، به دادم برسید!".
ماسوله تنها یک دهکدهی کوهستانی خوش آب و هوا نیست. تمامی خطهی سرسبز شمالی کشور از آب و هوای مطلوبی برخوردار است و اگر موقعیت فرهنگی ماسوله را به دست خود از بین ببریم با توجه به اینکه ماسوله از لحاظ موقعیت جغرافیایی در منتهیالیه بخش غربی فومن قرار دارد و به نوعی میشود گفت در مسیری بنبست قرار گرفتهاست، دیگر این جذابیّت ویژه را برای جلب گردشگر نخواهد داشت.
شاید ما به راحتی بتوانیم چون سیلی ویرانگر به ماسوله سرازیر شویم. در کوچه پس کوچههای تاریخیاش قدم بزنیم، در طبیعت بکرش بساطی به راه اندازیم، آش رشتهمان را بپزیم، آشغالِ پفکمان را در رودخانهی زیبایش بیندازیم، کولهمان را از سوغات محلی پر کنیم و در حالی ماسوله را ترک گوییم که کوهی از زباله را از خود به یادگار گذاشتهایم.
به راحتی میتوانیم یک موقعیت فرهنگی را به مکانی فاقد فرهنگ و زننده تبدیل کنیم اما آیا خواهیم توانست یک ضدّفرهنگ را به ارزشی اجتماعی بدل سازیم؟ دکتر شفیعی در اینباره میگوید: " امر گردشگری از بناها و مجموعههای تاریخیـفرهنگی باید با حفظ حرمت این آثار و رعایت ضوابط و سیاستهای سازمان میراث فرهنگی که براساس موازین جهانی تدوین شده است، صورت پذیرد".
ایشان معتقد هستند اقداماتشان در جهت رونق گردشگری ماسوله بر این محور قرار ندارد که با کشاندن مسافران بیشتر منبع درآمد بهتری را بوجود آورند چرا که اصولاً خساراتی که جمعیت غیرقابلکنترل و برنامهریزی نشدهی گردشگران به منطقه وارد میآورند را نمیتوان در برابر درآمد اقتصادی کوتاهمدت قرار داد و آن را رونق صنعت گردشگری بهحساب آورد.
اگر ما با در نظر گرفتن بازدهیهای کوتاه مدت اقتصادی ماسوله را در معرض تعدّی قرار دهیم و طبیعت دستنخورده و معماری شگفتِ تاریخیاش را تخریب کنیم، دیگر چگونه خواهیم توانست به جبرانِ این مافات برآییم؟ جایی برای برگشت وجود ندارد، باید به حفظ آنچه امروز در دستانمان است اقدام کنیم.
لازم است که برای ماسوله با توجه به موقعیت خاص فرهنگی و حیات شهریِ فعالی که دارد هیأت امنایی منتخب در نظر گرفتهشود تا علاوه بر زندگی روزانهی شهروندان، توجه به ابعاد فرهنگی و حفاظت از بناهای ارزشمندِ تاریخیِ ماسوله را نیز در دستور کار قرار دهند.
در حال حاضر طرحی با عنوان "طرح ساماندهی ویژهی ماسوله" توسط پایگاه میراث فرهنگی و گردشگری شهر ماسوله تهیه گشته و برای تصویب به "کمیتهی عالی میراث فرهنگی" ارایه شدهاست. از طرفی نیز پروژهای برای جلوگیری از حوادث طبیعی خطرسازی که آیندهی ماسوله را تهدید میکند در مرکز تحقیقاتِ مسکن و ساختمانِ وزارت مسکن در دستِ کار میباشد.
ماسوله در سالهای اخیر خیلی بیش از گنجایشِ طبیعت حساس و زیستبومِ آسیبپذیرش تلفات دیدهاست. سیل سالِ ۱۳۱۳ در ماسوله ۴ نفر تلفات انسانی بجا گذاشت. سیل سال ۱۳۶۹ منجر به خراب شدن ساختمانهای زیادی شد و در سیل سال ۱۳۷۲ نیز علاوه بر ویرانی ابنیه و تأسیسات، ۳۲ دستگاه وسیلهی نقلیه نیز آسیب دید. سیل سال ۱۳۷۷ فاجعهی بزرگی را در ابعاد انسانی و اقتصادی خود بهبار آورد، در آن سال ۳۰ نفر تلفات انسانی، ۲۰ نفر مفقود و ۵ میلیارد ریال خسارت مالی وارد شد.
هر تفکر سلیمی لزوم پیشگیری را بر درمان تأیید خواهد کرد. ماسولهی امروز به دلیل اقدامات اشتباهی که علیه طبیعت آن انجام شده بیش از پیش در معرض خطر قرار گرفته و برای ادامهی حیاتِ خود نیازمند حمایت است. فعالیتهای توسعهی شهری در موقعیتی تاریخی همچون ماسوله نباید در تعارض با ضوابط میراث فرهنگی باشد.
ساخت و سازها باید بر اساس شرایط طبیعی و با در نظر گرفتن سازگاری با طبیعت صورت گیرد و مركز تحقيقات ساختمان و مسكن نیز به عنوان تنها سازمان رسمی و مسئول، وظيفهی مهم و خطير تحقيق و بررسی مسائل مربوط به ساخت و ساز را در كشور بر عهده دارد.
سازمان میراث فرهنگی، استانداریِ گیلان، وزارت مسکن و سازمان حفاظت محیط زیست با کارشناسان خبرهای که در اختیار دارند، با توجه به شرایط بحرانی ماسوله و بسترهای کاری مشترک در این موردِ بخصوص، باید در حرکتی هماهنگ متحد شوند. حرکت سازندهی هیچیک از این نهادها بدون همراهی و مساعدت دیگری امکانپذیر نمیباشد. باید از اتلاف وقت، انرژی و هزینه های بیهوده در حرکتهای موازی جلوگیری کرد.
برای نجات ماسوله تنها یک راه وجود دارد: با هم یکی شویم تا نتایج مثبتی بدست آوریم.
ضمیمه:
۱- سیل سال ۱۳۱۳، ۴ نفر تلفات انسانی داشتهاست. ۲- سیل سال ۱۳۶۹ منجر به خراب شدن ساختمانهای زیاد شدهاست. ۳- سیل سال ۱۳۷۲ علاوه بر ویرانی ابنیه و تأسیسات، ۳۰ دستگاه وسیلهی نقلیه نیز آسیب دیدهاست. ۴- سیل سال ۱۳۷۷، ۳۰ نفر تلفات انسانی، ۲۰ نفر مفقود، ۵۰ دستگاه وسیلهی نقلیه نابود و ۶ هتل و ساختمانهای دولتی مانند پاسگاه انتظامی، اداره برق و مخابرات آسیبدیده و ۵ میلیارد ریال خسارت وارد شدهاست.
نوشته شده توسط
در 2007-10-19 19:32:10 اینجانب ریحانه محمودزاده دانشجوی رشته مدیریت جهانگردی هستم می خواهم تحقیق در رابطه با روستا های اطراف استان مازندران انجام بدهم که بنظر اینجانب می شود به عنوان مناطق توریستی از ان استفاده کرد ولی به کمی اطلاعات ودر واقع اصلل نبودن منابع با مشکل مواجه وهمچنین نمیدانم چگونه تحقیق کنم بخاطر اینکه تا بحال هیچ همایش یا گردهمایی شرکت نکردم تقاضا دارم این جانب را راهنمایی وکمک کنید بخاطر ایران کمکم کنید
آرش نوشته شده توسط آرش در 2007-05-22 01:22:28 عكس هايي با كيفيت خوب از ماسوله در فتوبلاگ دوزبانه من وجود داره. خوشحال ميشم سري بزنين.
www.dframes.com
آرش
نوشته شده توسط در 2007-05-02 00:34:10 یک پژوهش جغرافیایی برای ما بنویسید و گام به گام آن را توضیح بدهید. متشکرم
