|
محققان براي نخستين بار موفق به مشاهده مستقيم ارتباط آتشفشان با وقوع رعد و برق  شدهاند.
به گزارش پایگاه ملی دادههای علوم زمین به نقل از سايت اينترنتي "لايو ساينس"، آتشفشانها ميتوانند سبب وقوع زلزله، ريزش بهمن و جاري شدن مواد مذاب شوند و نتايج مطالعه جديد ارتباط فوران آتشفشانها با وقوع آذرخش را نيز اثبات ميكند.
گروهي از محققان موسسه فناوري "نيو مكزيكو" در آمريكا براي شناسايي ارتباط فوران آتشفشانها با وقوع رعد و برق، اقدام به نصب گيرندههاي راديويي در اطراف كوه آتشفشان "آگوستاين" در نزديكي آلاسكا كردند.
آتشفشان "آگوستاين" در يك جزيره غير مسكوني در خليج "كوك" واقع شده و تقريبا هر ده سال يكبار فوران ميكند.
"رونالد تامس" محقق اين موسسه پيش از اين نيز از روش مشابهي براي مطالعه رعد و برقهاي ايجاد شده در توفانها استفاده كرده بود. وقوع رعد و برق سبب ايجاد پالسهاي راديويي ميشود كه در صورت روشن بودن راديوي خانگي و يا راديويي خودرو نيز ميتوان نشانههاي اين پالسها را به صورت صداهاي "هيس" مانند در لحظه وقوع آذرخش توسط اين دستگاهها شنيد.
دانشمندان ميتوانند با استفاده از گيرندههاي راديويي كه در نقاط مختلف كار گذاشته شدهاند پالسهاي راديويي آذرخشها را دريافت كنند و از آنها براي شناسايي محل دقيق وقوع آذرخش در يك ابر استفاده كرده و به عبارتي تصويري سه بعدي از شكل آذرخش درون ابر را ترسيم كنند.
محققان عقيده دارند هنگام فوران آتشفشان و در لحظات اصلي اين واقعه به علت برخورداري اين ذرات از ميزان زيادي بار الكتريكي، همانند لحظهاي كه ابرهاي باردار با يكديگر برخورد ميكنند، پديده آذرخش رخ ميدهد.
دانشمندان از مدتها قبل به وقوع آذرخش در پي فورانهاي بزرگ آتشفشاني پيبرده بودند اما هماكنون محققان موسسه فناوري "نيو مكزيكو" در مطالعهاي كه در شماره روز ۲۳ژانويه نشريه "ساينس" به چاپ رسيده موفق شدهاند فاز ابتدايي وقوع آذرخش در اين فورانها را كه درست در دهانه آتشفشان رخ ميدهد شناسايي كنند.
به گفته "توماس"، اطلاعات جمعآوري شده از آتشفشان "آگوستاين" نشان ميدهد جرقههاي بزرگي از دهانه آتشفشان به درون ستون خاكستر و غبار موجود در بالاي آتشفشان پرتاب ميشود و سپس درون ابري كه در بالاي آتشفشان در حال شكلگيري است، آذرخش رخ ميدهد. هنگامي كه ابر خاكستر و غبار بر فراز آتشفشان رشد كرده و ابعاد آن افزايش يابد، اين آذرخشها مستقل از دهانه آتشفشان و درون خود اين ابر شكل ميگيرند.
وي افزود: رعد و برق در ابرهاي بزرگ آتشفشاني از بسياري جهات مشابه رعد و برقهاي ايجاد شده درون طوفانهاست و از لحاظ ظاهري شاخههاي متعددي دارد كه ظرف حدود نيم ثانيه در ابر آتشفشاني ايجاد ميشود.
در اين مطالعه محققان تنها موفق به شناسايي آذرخشهايي شدند كه درون ابر آتشفشاني جابهجا ميشوند اما در گذشته گزارشهايي از برخورد آذرخشهاي مربوط به فورانهاي آتشفشاني با زمين، وجود داشتهاست. در سال ۱۹۸۰در خلال فوران آتشفشان "سنت هلنز"، برخورد آذرخش ناشي از آتشفشان به زمين، سبب بروز آتشسوزي در جنگلهاي اطراف كوه شده بود.
به گفته "توماس"، احتمالا بين شدت فوران آتشفشان و وقوع آذرخشهاي آتشفشاني ارتباط برقرار است زيرا هر چه آتشفشان شديدتر باشد، ذرات باردار بيشتري از آن به بيرون پرتاب ميشوند و احتمال وقوع اين پديده افزايش مييابد.
عناوین مرتبط :
|
