 در سال 2 بار گرانترين شهرهاي جهان بر اساس هزينه زندگي انتخاب ميگردد. در اين زمينه وضعيت تهران جالب توجه است بطوري كه در سال 1991 در جايگاه گرانترين و بعد از آن ارزانترين قرار ميگيرد. توكيو و لندن در طول 14 سال پيش تا كنون در جايگاه گرانترين بوده اند كه آخرين ارزيابي نتايج ديگري را نشان ميدهد.
جهان معاصر ما شاهد حيات شهرهاى كوچك و بزرگ فراوانى است كه هر يك با شرايط و ويژگى هاى بسيار گوناگون و متفاوت با يكديگر، تراكم هاى متنوعى از جمعيت بشر را درون خود جاى داده اند.
شهروندان ساكن در زيستگاه هاى شهرى به تناسب شرايط خاص محل زيست خود، استانداردهاى بسيار متفاوتى را در زندگى خويش تجربه مى كنند كه مى توان آنها را از جنبه هاى مختلف مورد بررسى و مقايسه قرار داد. يكى از اين شاخص ها، «ميزان هزينه زندگى» در شهرهاى جهان است.
در اين ميان، تصميم گيرى قطعى و دقيق براى برگزيدن «گران ترين» و «پرهزينه ترين» شهر در ميان تمامى شهرها، تا اندازه اى شبيه به انتخاب برترين بوكسور سنگين وزن دنيا در ميان قهرمانان گوناگون اين رشته است و البته به همان اندازه دشوار مى نمايد. از اين رو، گاه اختلاف نظرهاى قابل توجهى ميان مؤسسه هاى گوناگون و كارشناسان مختلف در اين زمينه مشاهده مى شود.
اسلو، لندن يا توكيو؟
تا همين اواخر، اين انتخاب به طور عمده در ميان دو شهر توكيو و لندن صورت مى گرفت، اما تازه ترين ارزيابى انجام شده از سوى مؤسسه «EIU» درباره سطح هزينه زندگى در شهرهاى مختلف جهان، نشان مى دهد كه «اسلو» بر توكيو يا لندن فايق آمده و بر جايگاه نخست در جدول پرهزينه ترين ها تكيه زده است.
با وجود نتايج حاصل از ارزيابى كارشناسان مؤسسه «EIU» براى معرفى گران ترين شهرهاى دنيا در سال ۲۰۰۶ ميلادى، مؤسسه معروف «مرسر» نظر ديگرى دارد و همچنان توكيو را در صدر اين جدول و اسلو را در جايگاه دهم نشانده است.
از سوى ديگر، مى توان نظر متفاوتى را نيز در ارزيابى هاى انجام شده به وسيله بانك «UBS» سوئيس مشاهده كرد؛ به طورى كه در جدول ارائه شده از سوى اين بانك، لندن مقام نخست و شهرهاى اسلو، نيويورك و توكيو به ترتيب، مقام دوم تا چهارم را به خود اختصاص داده اند.
شاخص نامطمئن
مسأله اصلى در ارتباط با هر سه مورد ارزيابى هاى مورد اشاره، اين است كه هر كدام از آنها در رويكرد خود، قيمت هاى محلى را ابتدا به دلار آمريكا تبديل و سپس نتايج را با يكديگر مقايسه مى كنند. به گفته كارشناسان، اين سيستم تبديل و مقايسه مى تواند خود به عنوان عاملى براى دست نيافتن به نتايج دقيق و يكدست در ميان مؤسسه هاى گوناگون تلقى شود و بازنگرى هايى را در اين زمينه طلب مى كند.
در واقع، اتخاذ چنين رويكردى در نظام سنجش مؤسسه ها به منظور مقايسه شهرها با يكديگر، به مفهوم آن است كه هر تغييرى در زمينه نرخ برابرى ارزها با يكديگر و يا ميزان تورم قيمتى در شهرهاى مختلف مى تواند نتيجه ارزيابى ها را تحت تأثير قرار دهد و گاه چشم انداز متفاوتى را پيش چشم كارشناسان به تصوير كشد.
براى مثال، بر اساس هر سه مورد اين ارزيابى ها، در صورت كاهش ارزش دلار و ضعيف شدن اين ارز در بازار جهانى، هزينه زندگى در شهرهاى اروپايى حتى در صورت ثابت و بدون تغيير ماندن قيمت هاى محلى نيز رو به افزايش مى گذارد و هزينه زندگى در اين مناطق، گران تر از پيش جلوه مى كند.
پايان صدرنشينى
مؤسسه «EIU» در ارزيابى سال ۲۰۰۶ خود اعلام كرده است كه توكيو پس از ۱۴ سال صدرنشينى، سرانجام جاى خود را در جدول پرهزينه ترين ها، به اسلو به عنوان گران ترين شهر جهان بخشيده است.
همچنين در جدول سال ،۲۰۰۶ تغييرات قابل توجه ديگرى نيز مشاهده مى شود؛ به گونه اى كه از يك سو، چشم انداز اقتصادى رو به توسعه سبب بالا رفتن شهرهاى برزيلى از پلكان اين رتبه بندى شده است و از سوى ديگر، شهرهاى آسيايى همچنان «ارزان ترين» هاى فراوانى را از ميان خود به اين جدول معرفى كرده اند.
اين ارزيابى كه دو بار در طول يك سال صورت مى گيرد، به مقايسه هزينه سبد كالا و خدمات بر حسب دلار ايالات متحد آمريكا در ۱۳۰ شهر مختلف جهان مى پردازد تا به اين وسيله بتواند راهنما و دستوركار مناسبى براى محاسبه و پرداخت حق مأموريت و هزينه سفر مديران و كاركنان شركت ها تهيه كند.
در نظام رتبه بندى شهرها بر پايه هزينه زندگى شهروندان، همچون نظام رتبه بندى بر اساس كيفيت زندگى در آنها، شهر نيويورك به عنوان يك شاخص، امتياز ۱۰۰ را در اختيار دارد و امتياز ساير شهرها بر اساس اين رقم پايه سنجيده و تعيين مى شود.
نقطه عطف
به گفته كارشناسان «EIU»، توكيو ديگر گران ترين شهر جهان نيست و جاى خود را به اسلو بخشيده است. ارزيابى هاى اين مؤسسه نشان مى دهد كه با توجه به كاهش ارزش دلار در بازارهاى ارزى جهان، شهرهاى چين همزمان با باز شدن درهاى اقتصادى اين كشور، شاهد كاهش نسبى در هزينه هاى زندگى شهروندان خود هستند.
از سوى ديگر، شهر «ريكياويك» ايسلند بزرگ ترين جهش را در هزينه نسبى زندگى فقط در مدت ۱۲ ماه شاهد بوده و شهرهاى «ريو دو ژانيرو» و «سائو پائولو» برزيل بيشترين جهش را در رتبه بندى ۲۰۰۶ تجربه كرده اند كه نشان از تداوم روند بهبود اقتصادى در اين منطقه از جهان دارد.
اين ارزيابى، سال ۱۹۹۱ ميلادى را به عنوان يك نقطه عطف معرفى مى كند؛ سالى كه با «طوفان صحرا» آغاز شد و با فروپاشى رسمى اتحاد جماهير شوروى پايان يافت. همچنين بنا به اعلام مؤسسه «EIU»، اهميت ديگر سال ۱۹۹۱ به عنوان يك نقطه عطف تاريخى، آن است كه سال مورد اشاره در واقع آخرين زمانى بود كه پرهزينه ترين شهر جهان، در بيرون از كشور ژاپن معرفى شد.
در سال ،۱۹۹۱ تهران به سبب تغيير ميزان نرخ برابرى ارزها در جايگاه نخست و توكيو در رتبه دوم نشست، اما به طورى كه انتظار آن مى رفت، تهران به سرعت با تغيير ارزشگذارى ارزها نسبت به پول ملى خود، حركت خويش را به سوى كف اين جدول طى كرد؛ يعنى همان مكانى از جدول كه اكنون در آن جاى خوش كرده و آرميده است.
همچنين توكيو در سايه ترديدهاى كارشناسان براى معرفى آن به عنوان گران ترين شهر جهان نسبت به هر زمان ديگرى تا پيش از آن در طول تاريخ، در سال ۲۰۰۱ ميلادى به همراه «اوزاكا» در صدر جدول نشست و اين مقام را با آن تقسيم كرد. با وجود صدرنشينى طولانى و ۱۴ ساله توكيو در جدول پرهزينه ترين شهرها، جا به جايى آن در سال ۲۰۰۶ تا حدودى نيز موجب حيرت كارشناسان مؤسسه ارزيابى كننده يعنى «EIU» شده است.
اروپاى گران
نروژ در پى روند بهبود اقتصادى سال ۲۰۰۴ خود، شاهد رشد اقتصادى نيرومندى است و از شاخص هاى اقتصادى تقويت شده اى همچون «اعتماد بالاى مصرف كننده»، «سرمايه گذارى بالا» و «نرخ بهره همچنان پايين» سود مى برد.
جايگاه اسلو در بالاترين رتبه جدول پرهزينه ترين شهرها، در واقع افزايش بسيار وسيع ترى را در هزينه نسبى زندگى شهروندان در سرتاسر قاره اروپا به تصوير مى كشد و ناشى از تغييرات بلند مدت نرخ دلار در بازار ارزى جهان است. «ريكجاويك» نيز با بالاترين ميزان افزايش نسبى هزينه زندگى و با ربودن گوى رقابت از اوزاكا، بر جايگاه سوم جدول تكيه زده است.
در جدول پرهزينه ترين شهرها، ۸ مورد از ۱۰ شهر نخست، در قاره اروپا قرار دارند و اين در حالى است كه از ميان ۸ شهر مورد نظر، فقط پاريس كه در جايگاه چهارم جدول نشسته است، از جمله اعضاى منطقه يورو به شمار مى رود.
عجيب نيست كه شهرهاى توسعه يافته تر در اروپاى غربى، رتبه هاى بالايى در جدول به خود اختصاص داده اند و فقط شهر مسكو از اروپاى شرقى و مركزى است كه در جمع ۳۰ كشور گران جاى دارد و در جايگاه بيست و نهم قرار گرفته است. اين در حالى است كه در ميان ۳۰ شهر نخست جدول، ۲۰ شهر از منطقه اروپاى غربى مشاهده مى شود.
از سوى ديگر، شهرهايى با اقتصاد در حال گذار به تدريج افزايش قابل توجهى را در هزينه نسبى زندگى شهروندان خود به نظاره مى نشينند و برخى از آنها نيز در انتظار پيوستن به اتحاديه اروپا و در حال مذاكره هستند. بلگراد (صربستان و مونته نگرو، با رتبه ۱۰۷)، بخارست (رومانى، با رتبه ۹۵)، كيف (اوكراين، با رتبه ۸۲)، ورشو (لهستان، با رتبه ۶۳)، پراگ (جمهورى چك، با رتبه ۵۸) و استانبول (تركيه، با رتبه ۴۸)، همگى شاهد جهش نسبى به ميزان بيش از ۵ درصد در هزينه زندگى شهروندان بوده اند.
گزارش انتشار يافته از نتايج ارزيابى مؤسسه «EIU» همچنين مى افزايد فقط ۲ شهر در سراسر اروپا كاهش در هزينه نسبى زندگى را نسبت به ارزيابى هاى پيشين تجربه كرده اند. اين دو شهر عبارتند از: تاشكند (ازبكستان) كه با ۱۲ پله سقوط، اكنون يكصد و هفدهمين شهر گران جهان است و همچنين آلماتى (قزاقستان) كه كاهش هزينه هاى نسبى زندگى را شاهد بوده است. البته اين دو شهر اكنون در آسياى مركزى جاى دارند.
قاره آمريكا
كارشناسان بر اين نكته تأكيد دارند كه بهبود قوى اقتصاد منطقه اى آمريكاى لاتين در سال ۲۰۰۴ ميلادى، در سطح مصرف و تورم جلوه گر شده و يك جهش نسبى را هزينه زندگى بسيارى از شهرهاى اين منطقه رقم زده است.
به اين ترتيب، فقط ۴ شهر در منطقه آمريكاى لاتين شاهد كاهش در هزينه نسبى زندگى شهروندان خود بوده اند كه دو مورد از آنها يعنى شهر «كويتو» (اكوادور، با رتبه ۱۰۰) و شهر «پاناما سيتى» (پاناما، با رتبه ۹۵)، اقتصاد خود را بر پايه دلار استوار كرده اند و از اين رو در پى تضعيف ارزش جهانى دلار، شاهد افزايش نسبى هزينه ها ناشى از اين تضعيف نبوده اند. همچنين «آسونسيون» (پاراگوئه، با رتبه ۱۲۴)، ارزان ترين شهر در اين منطقه به شمار مى رود و هزينه زندگى شهروندان ساكن در آن، فقط حدود ۴۵ درصد شهروندان نيويورك است.
به گفته كارشناسان، تند و تيز ترين جهش در كل رتبه بندى امسال، مربوط به دو شهر برزيلى «ريو دو ژانيرو» و «سائو پائولو» بوده است؛ به گونه اى كه هر دو شهر با ۲۲ پله صعود در جدول سال ،۲۰۰۶ در جايگاه هشتاد و هفتم نشسته اند كه به طور عمده ناشى از افزايش شاخص «قيمت مصرف كننده» در آنها است.
در منطقه آمريكاى شمالى نيز به طور كلى شهرهاى كانادايى اكنون گران تر از سايرين هستند، اما بزرگ ترين آنها در ايالات متحد آمريكا قرار دارند. از ۱۶ شهر آمريكا كه در اين ارزيابى به آنها اشاره شده است، فقط نيويورك (با رتبه ۲۷)، شيكاگو (با رتبه ۳۵)، لس آنجلس (با رتبه ۳۵) و سانفرانسيسكو (با رتبه ۴۰)، اكنون بالاتر از مونترآل و ونكوور (با رتبه مشترك ۴۳) قرار دارند.
آسيا - اقيانوسيه
اگرچه توكيو و اوزاكا هر دو در رتبه بندى امسال سقوط داشته و به ۱۴ سال صدرنشينى خود پايان داده اند، بسيارى از شهرهاى آسيا شاهد رشد اقتصادى بوده اند كه هزينه زندگى را در آنها به سوى افزايش پيش مى راند.
استراليا و نيوزلند نيز شاهد شناورسازى نرخ ارز و افزايش قيمت بنزين هستند كه بر هزينه هاى زندگى در آنها اثر گذاشته است. آخرين ارزيابى مؤسسه «EIU» نشان مى دهد كه سئول (كره جنوبى، با رتبه ۱۳) بر هنگ كنگ (با رتبه ۱۴) چيره شده و پس از توكيو و اوزاكا، گران ترين شهر در اين منطقه لقب گرفته است.
از سوى ديگر، شهرهاى چين با وجود رشد و توسعه اقتصادى شتابان، شاهد كاهش نسبى در هزينه زندگى شهروندان هستند و در پى افزايش سرمايه گذارى در اين كشور و رقابتى شدن قيمت ها، همچنين كاهش تعرفه ها، در جدول پرهزينه ترين شهرهاى جهان اندكى نزول درجه پيدا كرده اند.
در هر حال، با وجود مشاهده بالاترين اختلاف درآمد در ميان شهرهاى آسيايى، كارشناسان بر اين باورند كه بسيارى از شهرهاى اين قاره بهاى بيشترى براى پول قايل هستند و در ميان ۷ مورد از ارزان ترين شهرهاى جهان، ۵ شهر آسيايى مشاهده مى شود كه ارزان ترين آنها، مانيل (فيليپين، با رتبه ۱۲۷) كه به عنوان دومين شهر ارزان جهان در اين جدول معرفى شده است.
آفريقا و خاور ميانه
شهرهاى ارزيابى شده از منطقه «زير صحرا» در آفريقا، شاهد افزايش تدريجى هزينه هاى زندگى شهروندان هستند كه اين افزايش به طور عمده از تورم بالا ناشى شده است. لاگوس (نيجريه، با رتبه ۶۳)، لوزاكا (زامبيا، با رتبه ۹۱) و نايروبى (كنيا، با رتبه ۹۳)، همگى شاهد تورم دو رقمى هستند و اين روند بيشترين تأثير را بر لوزاكا داشته كه در جدول امسال ۱۸ پله صعود از خود نشان داده است.
از سوى ديگر، شهرهاى منطقه خاور ميانه كاهش نسبى در هزينه زندگى شهرنشينان را شاهد بوده اند كه اين امر نيز در پى تورم بسيار پايين، اجراى سياست كنترل قيمت ها (به ويژه قيمت سوخت) و نيز سياست هاى ارزى دولت آنها ظهور يافته است.
در منطقه خاور ميانه، فقط دوبى (امارات متحد عربى، با رتبه ۷۱) و قاهره (مصر، با رتبه ۱۱۳) در جدول هزينه زندگى شهروندان، مسير صعود را در جدول سال ۲۰۰۶ مؤسسه «EIU» پيموده اند.
به گفته كارشناسان، هزينه زندگى در تهران حدود يك سوم هزينه مشابه در شهر نيويورك است و از اين رو، تهران به عنوان ارزان ترين شهر در اين رتبه بندى معرفى شده و اين در حالى است كه ۱۴ سال پيش در اين جدول، در جايگاه گران ترين شهر جهان قرار داشته است.
گران ترين شهرهاى جهان _ EIU2006
۱ _ اسلو
۲- توكيو
۳ _ ريكياويك
۴- اوزاكا
۵- پاريس
۶- كپنهاگ
۷- لندن
۸- زوريخ
۹- ژنو
۱۰- هلسينكى
منبع: http://www.iran-newspaper.com/1385/850229/html/family6.htm#s618387
عناوین مرتبط :
|
