|
 نيروگاه 1000 مگاواتي شهيد مفتح همدان واقع در دشت مركزي اين شهر به علت پتانسيل انحلالپذيري بالاي سنگهاي كربنات منطقه، برداشت بيرويه آبهاي زير زميني و افت شديد سطح آب زيرزميني طي سالهاي گذشته و وقوع فروچالههاي متعدد در اطراف آن درحال حاضر با خطر فرونشست زمين به صورت محلي مواجه است.
در سالهاي اخير پژوهشگران سازمان زمينشناسي و دانشگاهها به ويژه دانشگاه بوعلي سينا بارها نسبت به روند گسترش فرونشست در اين منطقه هشدار دادهاند.
دكتر پرويز ترابي تهراني، متخصص منابع آب و عضو سابق هيات علمي دانشگاه بوعلي سينا در گفتوگو با خبرنگار «پژوهشي» خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) در اين زمينه اظهار داشت: محلي كه نيروگاه برق همدان در آن تاسيس شده بر روي بستري از آهك مربوط به دوران سوم زمينشناسي با 35 تا 40 متر قطر واقع است.
اين بستر قابليت كاستيك شدن دارد يعني به وسيله آب و در اثر انحلال قابل حل شدن است كه باعث تشكيل مجاري و كانالهاي آب ميشود.
وي خاطرنشان كرد: قبل از دوران چهارم و پايان دوران سوم زماني كه درياي دوران سوم از اين منطقه عقب نشيني كرد بخشي از اين آهكها عريان شد. در ابتداي دوران چهارم، يخبندان شديدي داشتيم كه با ريزشهاي جوي فراوان همراه بود در نتيجه اين آهكها از دامنههاي كبودرآهنگ از سمت شيرين سوتا دشت و از دشت رزن به سمت دشت فامنين تحت تاثير پديده فرسايش قرار گرفتهاند و همزمان نيز رسوب گذاري آبرفتها بر روي آن تا به امروز چهره كنوني را در دشت فامنين، ماهان و ويان فراهم كرده است.
وي تصريح كرد: يك جريان آب از سمت رزن به طرف فامنين و يك جريان آب زيرزميني از دشت كبودر آهنگ به سمت قهاوند ميآيد. ملتقاي اين دو جريان در منطقه فامنين است. در گذشته تقريبا منطقه فامنين، عينآباد، جهان آباد و ويان پر آبترين منطقه همدان بودهاند.
ترابي تهراني تصريح كرد: قبل از ايجاد تاسيسات نيروگاه آب زيرزميني را در جهان آباد، سراي عين آباد و ويان در عمق بين 2 تا 8 متري داشتهايم و حال اين كه در بسياري از اين نقاط آب تا عمق 40 تا 60 متري پايين رفته است. 
وي دئر گفتوگو با ايسنا با بيان اين كه اگر افزايش مصرف آب به علت كشاورزي در اين مناطق باشد بايد به ازاي آن توليدات و سطح زير كشت افزايش يافته باشد، گفت: بايد تعادلي بين استخراج آب و ميزان توليدات كشاورزي وجود داشته باشد حال آن كه ميزان توليدات كشاورزي در مجموع تغيير چنداني نكرده و حتي سطح زير كشت نيز افزايش چشمگيري نداشته است كه به آب فراوان نياز داشته باشد.
اين متخصص منابع آب خاطر نشان كرد: به اين ترتيب پايين رفتن سطح آب در منطقه ناشي از استفاده بيش از ميزان ورود آب به منطقه ميباشد؛ البته بخشي از اين كاهش آب به دليل خشكسالي سالهاي اخير است ولي بخشي از آن ناشي از بهرهبرداري بيش از حد توان لايههاي آبدار منطقه ميباشد.
وي اضافه كرد: اگر سطحي پوشيده از شن، ماسه و قلوه سنگ را در نظر بگيريم كه از آب اشباع شده باشد و ما آب را از اين سطح بگيريم، نشست به وجود ميآيد. استخراج بي رويه آب زيرزميني و وجود حفرههايي درون آهكها باعث ايجاد فرو چالههاي عظيم در اين منطقه شده است.
ترابي تهراني ادامه داد: در زمين شناسي پديدهاي به نام تاسمان يعني نشست زمين مطرح است كه با بروز آن تعادل هيدروستاتيك به هم ميخورد كه ترك ساختمان در اين نيروگاه ميتواند به علت به هم خوردن تعادل هيدروستاتيك باشد.
اين محقق افزود: كشاورزان منطقه نيز در زمان معيني از سال به آب نياز دارند؛ بنابراين طي اين مدت اگر بيلان بهرهبرداري مثبت بوده باشد بايد سطح آب منطقه بالا ميآمد ولي اين سؤال مطرح است كه چرا پايين رفته است. يك عامل خشكسالي و كاهش ريزشهاي جوي است و عامل ديگر بهرهبرداري به ميزاني بيش از ورودي آب به منطقه ميباشد.
وي ادامه داد: اكنون چاههايي كه در گذشته پر آب بوده، خشك شده و ممكن است روزي ديگر نيروگاه آبي براي ادامه حيات نداشته باشد.
منبع: ایسنا
|
