|
وقتي نام دكتر شكويي مطرح ميشود، هر جغرافياداني در اين مرز و بوم، تصويري از كتابها، مقالات، سخنرانيها و كلاسها او در ذهن خود مجسم ميكند. تصويري از مفاهيم ارزندهاي چون فلسفه جغرافيا، فلسفههاي محيطي، مكتبهاي جغرافيايي، اكولوژي اجتماعي، عدالت فضايي، جغرافياي كاربردي پارادايمهاي جغرافيا، ديدگاههاي نو در جغرافياي شهري و.... بدون شك هر كدام از جغرافيادانان و همچنين جغرافياخوانان ايراني به نوعي از آثار و تأليفات دكتر شكويي بهره گرفتهاند.
دكتر شكويي در سال 1312 در شهر تبريز متولد شد، دوره دبستان تا دبيرستان را در شهر تبريز گذراند. پس از گذراندن تحصيلات مقدماتي در تبريز، مدرك كارشناسي خود را با رتبه اول در رشته تاريخ و جغرافيا از دانشگاه تبريز در سال 1337 اخذ كرد، مدرك كارشناسي ارشد خود را نيز در همان رشته با رتبه اول در دانشگاه تهران در سال 1346 و مدرك دكتراي تخصصي خود را در رشته جغرافياي انساني از دانشگاه استانبول در سال 1357 دريافت كردند.
استاد شكويي در طول دوران پربار خود كه لحظه به لحظه آن صرف پژوهش و تحقيق در مباحث جغرافيا شد، بيش از ديگر جغرافيادانان ايراني مقاله و كتاب به چاپ رسانيد. مهمترين كتابهاي ايشان از بدو ورود به دانشگاه تبريز تا زماني كه در دانشگاه تربيت مدرس بودند عبارتند از:
1ـ فلسفه جغرافيا، انتشارات دانشگاه تبريز، كه بعدها انتشارات گيتاشناسي آن را تجديد چاپ كرد و اكنون چاپ دوازدهم كتاب منتشر شده است. اولين چاپ كتاب در سال 1349 بوده است.
2ـ جغرافياي شهري، جلد اول و دوم، دانشگاه تبريز. اين دو كتاب اكنون در دانشگاه پيام نور تدريس ميشوند. چاپ اول اين دو كتاب در سال 1352 بوده است.
3ـ شهركهاي جديد، 1353، دانشگاه تبريز، اين كتاب اكنون بسيار ناياب است.
4ـ حاشيهنشينان شهري، 1355، دانشگاه تبريز، از اولين كتاب دربارة اسكان غيررسمي و حاشيهنشيني در ايران است. اين كتاب نيز اكنون ناياب است.
5ـ جغرافياي كاربردي و مكتبهاي جغرافيايي، انتشارات آستان قدس رضوي، چاپ اول: 1365.
6ـ مقدمهاي بر جغرافياي جهانگردي، انتشارات مؤسسه تحقيقات اجتماعي و علوم انساني، تبريز، فروردين ماه 1354، اين كتاب نيز بسيار ناياب است.
7ـ محيط زيست شهري، 1355، دانشگاه تبريز، اين كتاب نيز ناياب است.
8ـ جغرافياي اجتماعي شهرها، اكولوژي اجتماعي، انتشارات جهاد دانشگاهي، اولين كتابي است در ايران كه به مفاهيمي چون «گتوهاي شهري» ميپردازد. چاپ نخست كتاب در سال 1366 بوده و تاكنون چندين مرتبه تجديد چاپ شده است.
9ـ ديدگاههاي نو در جغرافياي شهري، انتشارات سمت، 1373.
10ـ انديشههاي نو در فلسفه جغرافيا، جلد اول، انتشارات گيتاشناسي، 1375.
11ـ انديشههاي نو در فلسفه جغرافيا، جلد دوم، فلسفههاي محيطي و مكتبهاي جغرافيايي، انتشارات گيتاشناسي، چاپ اول، زمستان 1382.
نگاهي گذرا به كتابهاي استاد فقيد، دكتر شكويي نشان ميدهد سه حوزه اصلي مورد علاقه استاد بوده است كه عبارتند از: «فلسفه علم جغرافيا و ديدگاههاي نظري و مكاتب جغرافيايي در اين رابطه»، «جغرافياي كاربردي» و «جغرافياي شهري با تأكيد بر فقر شهري».
از استاد شكويي حدود 50 مقاله علمي نيز به جاي مانده است كه گنجينة ارزشمندي از مطالب علمي در حوزة جغرافيا است.
دكتر شكويي مقالات خود را بيشتر در پنج مجله رشد آموزش جغرافيا، فصلنامه مدرس، نشريه دانشكده ادبيات دانشگاه تبريز، فصلنامه تحقيقات جغرافيايي، مجله پژوهشهاي جغرافيايي دانشگاه تهران به چاپ رسانده است.
فهرست مقالات استاد به شرح زير است:
1ـ مجله رشد آموزش جغرافيا
● تحليل اكولوژيك و فلسفه جغرافيا، سال ششم، شماره 23، 1369.
● بررسي نظريههاي مربوط به پيدايش نخستين شهرها، سال چهارم، شماره 16، 1367.
● جغرافيا در ژاپن، سال اول، شماره 4، 1364.
● پاسخي به همراه تشكر به استاد گنجي، سال هشتم، شماره 32، 1371.
چالشها و واقعيتها: در جست وجوي يك تعريف جديد از جغرافيا، سال هشتم، شماره 32، 1371.
● ضرورت تغيير برنامههاي جغرافيا در دانشگاهها (طرح پيشنهادي)، سال اول، شماره 2، 1364.
● نقد و بررسي كتاب و مقاله، شماره 11، 1366.
● نقد و بررسي كتاب و مقاله (مفاهيم تازهاي از چشمانداز جغرافيايي)، شماره 13، 1367.
● نقد و بررسي كتاب و مقاله، شماره 12، 1366.
● نقد و بررسي كتاب و مقاله، شماره 14، 1367.
● نقد و بررسي كتاب و مقاله، شماره 18، 1368.
● پاسخگويي به نقد و بررسي كتاب و مقاله، شماره مسلسل 17، 1368.
● پاسخ به نويسنده محترم ديدگاهي تازه از جغرافيا، شماره 15، 1367.
● مقالات جغرافيايي از مجلات جغرافيايي جهان، سال اول، شماره 3، 1364.
● مقالات جغرافيايي از مجلات جغرافيايي جهان، سال اول، شماره 2، 1364.
● مقالات جغرافيايي از مجلات جغرافيايي جهان، سال اول، شماره 1، 1364
● مقالات جغرافيايي از مجلات جغرافيايي جهان، سال اول، شماره 1، 1364.
● مقالات جغرافيايي از مجلات جغرافيايي جهان، سال دوم، شماره 5، 1365.
● مقالات جغرافيايي از مجلات جغرافيايي جهان، سال اول، شماره 4، 1364.
● مقالات جغرافيايي از مجلات جغرافيايي جهان، شماره 11، 1366.
● مقالات جغرافيايي از مجلات جغرافيايي جهان، شماره 13، 1367.
● مقالات جغرافيايي از مجلات جغرافيايي جهان، شماره 12، 1366.
● مقالات جغرافيايي از مجلات جغرافيايي جهان، شماره 14، 1367.
● مقالات جغرافيايي از مجلات جغرافيايي جهان، شماره 6، 1365.
● مقالات جغرافيايي از مجلات جغرافيايي جهان، شماره 8، 1368.
● مقالات جغرافيايي از مجلات جغرافيايي جهان، شماره 9، 1366.
● مقالات جغرافيايي از مجلات جغرافيايي جهان، شماره 10، 1366.
2ـ فصلنامه مدرس
● جغرافيا و برنامهريزي، شماره 4، 1376.
● استراتژي توسعه و برنامهريزي شهري، شماره 3، بهار 1370.
● كاركرد شهرهاي مياني در توسعه ناحيهاي ـ مورد نجفآباد و خميني شهر، اشرفالسادات باقري، شماره 7، دوره دوم، 1377.
● الگوي مناسب مكانگزيني مراكز خدمات شهري، دوره دوم، شماره چهارم، 1376.
● شناخت الگوي فضاي توريستي شهر اصفهان با استفاده از سيستم GIS ، دكتر حسين شكويي، علي موحد، شماره 27، زمستان 1381.
● تأثير نوسازي شهري فنگرا بر ايجاد حس لامكاني (مطالعه موردي پروژه نواب) دكتر حسين شكويي، جلال تبريزي، شماره 29، تابستان 1382.
● تحليل درباره به كارگيري پردازش تصاوير آن ـ لاين در طرحهاي برنامهريزي شهري كلانشهر. تهران، اكبر كياني، اكبر پرهيزكار، حسين شكويي، محمد حسن قاسميان يزدي، شماره 35، زمستان 1383.
3ـ نشريه دانشكده ادبيات دانشگاه تبريز
● آينده شهرها و توسعه شهري، شماره 131، بهار 1363.
● جغرافياي پزشكي و روش تحقيق در آن، شماره 115، پاييز 1354.
● جغرافياي جنايت، شاخه جديد در دانش جغرافيا، شماره 121، بهار 1356.
● جغرافياي كاربردي و حدود قلمرو آن، شمارههاي 128 ـ 129، تابستان و پاييز 1362.
● كاربردها و تحولات جغرافياي انساني پنج سال گذشته، شماره 125، بهار 1357.
● ابعاد مسائل درياي خزر، ميكلين فيليپ، ترجمه حسين شكويي، شماره 109، بهار 1353.
● محيط زيست شهري، 1358.
● سير تكويني جغرافياي شهري، 1350.
● مقدمهاي بر جغرافياي شهري، شماره مسلسل 73، پاييز 1346.
● حاشيهنشينان شهري، خانههاي ارزان قيمت و سياست مسكن، شكوئي، شماره 17، سلسله شهرشناسي
4ـ فصلنامه تحقيقات جغرافيايي
● جغرافيا و پست مدرنيسم، شماره پياپي 64 ـ 63 ، سال شانزدهم، شماره 4ـ سال هفدهم، شماره 1.
● جغرافيا و مذهب، شماره 30، پاييز 1372.
● نظريههاي جغرافيايي و برنامهريزي در تبيين مسائل شهري، شماره 32، بهار 1373.
● تحليل تحولات بازار نيروي كار شهرهاي مياني كشور در فاصله سالهاي 75 ـ 1335، دكتر حسين شكويي، دكتر يعقوب زنگنه، شماره 68، بهار 1382.
5ـ مجله پژوهشهاي جغرافيايي دانشگاه تهران
● تحليلي بر ماهيت جغرافيا در مكتب علم فضايي، شماره 26، شهريور 1369.
● تحليلي بر انتقال مراكز اداري ـ سياسي كشور (تهران)، شماره 29، تير 1371.
● سنجش پايداري اجتماعي شهر قم، دكتر حسين شكويي، دكتر سيد مهدي موسي كاظمي محمدي، شماره 43، زمستان 1381.
● جغرافياي انتقادي، دكتر حسين شكويي، ضميمه اسفند 1381.
همچنين بايد اشاره كرد كه دكتر شكويي راهنمايي پانزده رسالة دكترا، بيش از بيست پايانة كارشناسي ارشد را برعهده داشتهاند. دو اثر استاد «جغرافياي اجتماعي شهرها» و «ديدگاههاي نو در جغرافياي شهري» در سالهاي 1373 و 1367 برندة جايزة كتاب برگزيدة سال شد. به پاس زحمات او در سال 72 ـ 1374 استاد نمونه دانشگاههاي كشور شناخته شد و در سال 1382 به عنوان چهرة ماندگار علم جغرافيا از سوي وزارت علوم معرفي شد.
منبع: کتاب ماه تاریخ و جغرافیا شماره ۹۷ و ۹۸
عناوین مرتبط :
|
