|
28 شهریور سال 1385 اولين سالروز درگذشت استاد علامه جغرافيا دكتر حسين بيك زاده شكوئي بود كه سال گذشته در چنين روزي پس از تحمل بيماري سخت، چشم از جهان بسته و با مرگ زودرس خود محيط آموزش جغرافياي دانشگاهي را از بركت وجود خود محروم كرد.
در آن روز با مرگ دكتر شكوئي به حق ضايعه جبران ناپذيري در جغرافياي جمهوري اسلامي ايران تشخيص داده شد و در تشعيع جنازه او اعضای فرهنگستان علوم، تعدادي از نمايندگان مجلس شوراي اسلامي، رئيس قديم و جديد دانشگاه تربيت مدرس، وزير سابق علوم و بسياري از شاگردان او كه در مقام هاي مختلف آموزشي و اجرايي قرار داشتند حضور داشتند.
دوستان و همکاران علاقمند او سوگواره ها نوشتند و مصاحبه ها در مجلات تخصصي به راه انداختند ولي آنچه باعث تاسف است، اين است كه تنها يك سال از درگذشت آن استاد بزرگ گذشته، همه آن سوگواري ها و بزرگداشت ها فراموش شده و در اولين سالروز مرگ او هيچ كدام از دانشگاهها و موسسات فرهنگي كه او عمر و سلامت خود را در راه خدمت به آنها از دست داده و حتي همقطاران و دوستان دانشگاهي او هم تا جايي كه من اطلاع دارم، نامي از وي نبرده اند.
اين در حالي است كه علاوه بر چند سال تدريس در دانشگاه تبريز و رسما دو سال در دانشگاه تهران، در دانشگاه تربيت مدرس نيز از بدو تاسيس بنيان گذار اين رشته و سالها مدیر دلسوز گروه جغرافيا كه امروز در جمهوري اسلامي ايران در صدر همه گروهها قرار دارد بوده است.
و همچنین سالها عضو شوراي انقلاب فرهنگي و طراح برنامه هاي آموزش جغرافياي دانشگاهي و در فرهنگستان علوم هم نماينده اين علم وسیع و دامنه دار بوده و در بسياري از تاسيات اجرايي كشور هم كه برنامه هاي توسعه اقتصادي و شهري داشته اند به عنوان مشاور حضور داشته است و چنين غفلتي از ناحيه محافل جغرافيايي دانشگاهها و ديگر موسساتي كه دكتر شكوئي خدمتگذار آنها بوده، نا بخشودني است.
 نظرات شما؛ آیا اندیشههای دکتر حسین شکویی به فراموشی میرود؟
در اینجا هدف بیان فضايل و كمالات علمي با سجاياي اخلاق حسنه شكوئي نيست، زيرا كه در مورد آنها زياد گفته و نوشته شده است، ولی بايد دانست كه قدر و مقام علمي شكوئي و اقدامات ثمربخش و پايدار او چه در زمينه آموزش جغرافيا و چه در ترويج و حمایت مفاهیم كاربردي آن در محيط هاي غير دانشگاهي و اثرات مترتب بر آنها هرگز از ياد نخواهد رفت.
جغرافيدانان و جغرافيا خوانان کشور ما کتابها و مقالات متعدد شكوئي را در زمينه هاي فلسفه جغرافيا، جغرافياي شهري و كاربردي و جهانگردي و نيز افكار متعالي او را در حمایت از طبقات محروم جامعه و  عدالت اجتماعي كه در اغلب آنها افتخار پيشكسوتي آنها را به خود اختصاص داده، هرگز از ياد نخواهند برد.
مخصوصا خدمات بسيار موثر و پايدار او در جغرافياي بعد از انقلاب اسلامي از طرق بنيان گذاري و مديريت بخش جغرافياي دانشگاه تربيت مدرس در تاریخ فرهنگي سرزمين ايران عزيز با خطوط طلايي با ثبت خواهد رسيد، زيرا از بركت وجود آن بخش و دقت وسواس گونه علمی شکوئی در اداره و اجراي صحيح برنامه هاست كه ما از بركت جغرافيداناني كه تحصيلات تكميلي خود را در آن دانشگاه و زير دست دكتر شكوئي به اتمام رسانده اند در اغلب دانشگاههاي خود برخورداريم.
آن هم به اين علت است كه شكوئي تا هنگامي كه زنده بود و رمقی در او باقي مانده بود و حتي در بستر مرگ به عنوان يك واسطه قوي بين جغرافيا در ايران و جهان خارج عمل مي كرد و در روزگاری که بين جغرافيدانان دانشگاهي ما كمتر ارتباط انفرادي با علم جغرافيا و تحولات آن در خارج وجود دارد شكوئي چه از طريق معرفی کتابها و مقالات مهم خارجي در صفحات رشد آموزش جغرافيا كه خود سالها سردبير آن بود و چه از طريق دسترسي به نفیسترین، جديدترين و گرانترين كتابهاي حاوي افكار نو و اظهار آنها در كلاسهاي درس و سخنراني هاي عمومي، هموطنان را در جريان تحولات جدید علمي قرار مي داد و دانشجويان را به پژوهش درباره آنها تشويق مي كرد و از اين لحاظ مي توان ادعا كرد كه در 15 موردي که او خود راهنمای پايان نامه هاي دكتري جغرافيا در دانشگاه تربيت مدرس بوده و همچنين در ديگر موارد آن دانشگاه دارندگان دكتراي جغرافیا از دست دكتر شكوئي احتمالا دست كمي از فرهيختگان مشابه در دانشگاههاي معتبر خارجي ندارند كه اين مايه بسي دلگرمي در آموزش جغرافیا در پاره اي از دانشگاههاي دولتي ما به شمار مي آيد.
از آنجا که هدف اصلي اين نگارنده در اين مختصر، گلهمندي از جغرافيدانان و و همكاران و علاقهمندان دكتر شكوئي است كه در اولين سالروز درگذشت آن رادمرد بزرگ خودي نشان نداده و اظهار وجودي نكرده اند، بي مناسبت نخواهد بود يادآور شوم كه روز سه شنبه28 /6 / 1385يكي از شاگردان شادروان دکتر شكوئي به نام بانو حسيني (همسر مهندس آينه چي بازنشسته وزارت راه) كه مدرس جغرافيا در تربیت معلم شهيد ثاني در فرحزاد است، با دعوت از عده اي از همكاران و دوستان خود در خانه شخصي مجلس يادبودي به نام دكترشكوئي فراهم آورده بود كه در آن علاوه بر ايشان ، از اين نويسنده نيز به عنوان يكي از معلمين شكوئي و از دكتر محمد حسن رامشت ریاست دانشگاه اصفهان به عنوان يك هم كلاسي و از سعيد بختياري صاحب گيتاشناسي به عنوان ناشر آثار شكوئي و فردي كه در ايام بيماري آن مرحوم بيشتر از هر كسي از او مراقبت و نگاهداري كرده بود.
تا جائي كه من اطلاع پيدا كرده ام، اين تنها محفلي بود كه با مشاركت تني چند از دوستان شكوئي برپا شده بود. در آن جمع من و دكتر رامشت مطالبي درباره دكتر شكوئي گفتيم و ديگران هم خاطراتي نقل كردند و در پایان فیلم باشکوه و جالبي از مراسم بزرگداشت شكوئي نشان دادند كه هم افتخارآميز و هم تاسف انگيز بود. ولي به هر حال تنها مجلسی بود که به مناسبت اولين سالروز درگذشت دكتر حسين بيك زاده شكوئي ترتيب داده شده بود.
دکتر محمد حسن گنجی
مطالب مرتبط:
به یاد استاد، مراسم بزرگداشت استاد فقید دکتر حسین شکویی
|
