|
به نقل از سایت دانش فضایی، در همين رابطه اعلام شد که تيم متخصصي که معمولاً پس از بازگشت شاتل به بررسي و بازرسي بدنه و سيستمها ميپردازند، در بررسي بدنه شاتل فضايي آتلانتيس که 21 سپتامبر از يک مأموريت 12 روزه به ايستگاه بينالمللي فضايي (ISS) به زمين برگشته بود، سوراخ کوچکي به قطر 5/2 ميليمتر پيدا کردند.
مسئولين ناسا در اعلاميه کوتاهي قيد کردند که "برخورد در زمان مأموريت روي داده و ماهيت جسمي که با شاتل آتلانتيس برخورد کرده مشخص نيست. برخورد باعث ايجاد سوراخ کوچکي به قطر 5/2 ميليمتر شده و خطري براي خدمه در بر نداشته است. همچنين اين برخورد ادامه مأموريت را مختل ننموده است."
ژخسارت ناشي از برخورد با شاتل آتلانتيس در هيچ کدام از سه بازرسي سختي که در مدار انجام گرفت، مشخص نشده بود. اين بازرسيها پس از فاجعه کلمبيا به يکي از عمليات عادي شاتلها در مدار تبديل شده است.
مسبب فاجعه کلمبيا کنده شدن يک تکه از فوم تانک داخلي و برخورد آن با عايق حرارتي خارجي شاتل، آنهم در شرايطي که تنها 80 ثانيه از پرتاب سپري شده بود شکل گرفت. در بازگشت کلمبيا به زمين، عايق حرارتي آسيب ديده قادر به انجام صحيح مأموريت خود نبود و اتفاقي که نبايد ميافتاد، روي داد.
بازرسيهاي آتلانتيس بر روي سپر حرارتي متمرکز شده بود. رادياتورها براي شاتل حياتي هستند اما در بالاي آن نصب شدهاند. بنابراين در زمان بازگشت مانند کف فضاپيما و نوک آن در معرض برخورد با جو زمين قرار نداشته و خطر افزايش دما آن را تهديد نميکند.
در زمان بازگشت آتلانتيس به زمين و در مدار، رؤيت چند پسماندي که در اطراف شاتل شناور بودند و همچنين بدي آب و هوا باعث تأخير يک روزه در بازگشت فضاپيما به زمين شد. فضانوردان ميگويند که ديدن چنين پسماندهايي در اطراف سفينه کاملاً طبيعي است.
همه ساله در حدود 20،000 تن اجرام طبيعي و غير طبيعي شامل غبار بين سيارهاي، شهابسنگها و برخي دستساختههاي بشر كه به واسطه مأموريتهاي فضايي در مدار قرار گرفتهاند از محدوده مدارهاي كم ارتفاع به سمت زمين فرو ميافتند. به قسمتي از دستساختههاي بشر كه در مدار زمين قرار دارند ولي مأموريتشان به پايان رسيده، پسماندهاي فضايي ميگويند. با افزايش چشمگير فعاليتهاي فضايي، حجم پسماندها بيشتر شده و تخمين زده ميشود که در حال حاضر حدود 330 ميليون قطعه پسماند با ابعاد مختلف در مدارهاي مختلف زمين سرگردان باشند.
مهمترين دليل مطالعه پسماندهاي فضايي، خطراتي است كه وجود اين پسماندها براي ماموريتهاي فضايي به وجود ميآورند. سرعت مورد نياز برای قرار دادن جسمی در مدار زمين آهنگ به ارتفاع 36000 كيلومتر از سطح زمين، حدود 3 كيلومتر بر ثانيه است. اين سرعت با كاهش ارتفاع افزايش میيابد تا جاييکه سرعت لازم برای تزريق مدارگردي در مدار 200 کيلومتري از سطح زمين به حدود 8 كيلومتر بر ثانيه يا چيزي حدود 29000 كيلومتر بر ساعت ميرسد.
برخورد حتي کوچکترين شئ با سرعتهاي اشاره شده ميتواند براي پروازهاي سرنشيندار يا غيرسرنشيندار تهديدي جدي به حساب آيد. به عبارتي، خطر اصلي پسماندهاي فضايي مربوط به انرژي جنبشي بسيار زياد آنها است که در اثر يک تصادم، رها شده و باعث ايجاد خسارت زيادي خواهد شد.
برخورد ريزترين پسماند با سطح نازك و به شدت حساس لباس فضانورداني كه براي انجام مأموريتهاي فضايي، مجبور به راهپيمايي در اطراف سفينه خود ميشوند، ميتواند خطرات عمدهاي براي آنها دربرداشته باشد. پسماندي به قطر فقط نيم ميليمتر قادر به سوراخ كردن لباس فضايي و خراشيدن پوست بدن فضانوردان خواهد شد. پسماندهاي بزرگتر، حتماً خطرات بيشتري براي آنها خواهد داشت.
وضع ماهوارهها، عليرغم داشتن پوششهاي مقاومتر، بهتر نيست. برخورد يک پسماند فضايي کوچک با يک ماهواره و يا ايستگاه فضايي فعال ميتواند باعث از کار افتادن آنها شود و حتي در صورت بزرگتر بودن پسماند، سبب متلاشي شدن ماهواره نيز خواهد شد.
به عنوان مثال اگر پسماندي با قطر حدود يك سانتيمتر با سرعتي معادل 8 كيلومتر بر ثانيه كه براي مدارهاي كم ارتفاع، سرعت محتملي است به ماهوارهاي برخورد كند، انرژيي معادل يك نارنجك دستي آزاد خواهد كرد. متاسفانه چنين پسماندهاي بسيار كوچكي قابل مشاهده، رهگيري و فهرستبرداري نيستند و بهطبع نميتوان مسير آنها را حدس زد و از آنها دوري نمود. روی همين اصل گسترش تحقيقات برای بهبود طراحی، فرايند ساخت و استفاده از مواد جديد و ترکيبی در دستور کار تمامی دفاتر طراحی فضايی قرار دارد.
|
شهرام يزدانپناه
نوشته شده توسط شهرام يزدانپناه در 2007-04-23 18:57:52
با سلام
مقاله جديدي در وبسايت دانش فضايي درباره پسماندهاي فضايي منتشر شده است كه به تفصيل به بررسي موضوع پسماندهاي فضايي ميپردازد.
پسماندهاي فضايي |
|
